DE STRIP TOP 100 VAN DE 20e EEUW

1. De Chninkel Rosinski/Van Hamme 748
2. De gezellen van de schemering; De laatste zang van de Malaterres Bourgeon 696
3. Blake en Mortimer; Het gele teken Jacobs 685
4. Maus Spiegelman 634
5. Samber; Minder is meer Yslaire/Balac 531

6. Loopgravenoorlog Tardi 517
7. De dorpsgek van Schoonvergeten Comès 500
8. Horizon Ong 473
9. De Jacht Bilal/Christin 462
10. De ballade van de zilte zee Pratt 305

11. De toren Schuiten/Peeters 290
12. De kermis der onsterfelijken Bilal 277
13. Thorgal; De boogschutters Rosinski/Van Hamme 276
14. XIII; Zwarte Vrijdag Vance/Van Hamme 274
15. Thorgal; De schaduwen voorbij Rosinski/Van Hamme 265
16. Largo Winch; De erfgenaam Franq/Van Hamme 258
17. Op zoek naar Peter Pan1 Cosey 232
18. De falangisten van de zwarte orde Bilal/Christin 221
19. De kinderen van de wind; Ebbehout Bourgeon 217
20. Franka; De tanden van de draak Kuijpers 215

21. Dodelijke spelletjes Tardi/Veran 212
22. Zoo 1 Frank/Bonifay 204
23. Watchmen Gibbons/Moore 203
24. Het besloten land Tardi/Forest 201
25. Cyclus van Cyann; De Bron en de Sonde Bourgeon/Lacroix 200
26. Zwartkijken Franquin 188
27. De eeuwige oorlog 1 Marvano/Haldeman 185
28. Peter Pan; Londen Loisel 182
29. Max Fridman; Hongaarse rapsodie Giardino 177
30. Op zoek naar de tijdvogel; De jager Loisel/Le Tendre 176

31. Een contract met God Eisner 175
32. Klaagzang van de verloren gewesten; Sioban Rosinski/Dufaux 156
33. Cromwell Stone Andreas 151
34. Kuifje in Tibet Hergé 148
35. Corto Maltese in Siberië Pratt 145
36. Krijtlijn Prado 143
37. Kuifje en de blauwe lotus Hergé 133
38. De slaap van het monster Bilal 131
39. Sasmira; Oproep uit het verleden Victome 130
40. Thorgal; De meester van de bergen Rosinski/Van Hamme 128

41. Agent 327; De gesel van Rotterdam Lodewijk 127
42. De reis Baudoin 124
43 Meccano; Beauregard Kolk 123
44. Blueberry; Angel face Giraud/Charlier 121
45. Gilles de Geus; De revue Kolk/De Wit 120
46. Meccano; Gilette Kolk 118
--- Avontuur zonder helden Dany/Van Hamme 118
48. Asterix; De Britten Uderzo/Goscinny 117
49. Rampokan; Java Van Dongen 116
50. Piero Baudoin 114
--- Largo Winch; Groep W Franq/Van Hamme 114

52. Duivelsmond Boucq/Charyn 112
53. De kinderen van de wind; Handelspost Juda Bourgeon 111
54. De torens van Schemerwoude; Babette Hermann 110
55. Vuren Mattotti 108
56. De prins van de nacht; De jager Swolfs 106
57. Op zoek naar de tijdvogel; Het ei van de duisternis Loisel/Le Tendre 104
58. Blake en Mortimer; De valstrik Jacobs 103
59. Mijnheer Johan; Mijn innig geliefde conciërge Dupuy/Berberian 102
--- Franka; De ondergang van de donderdraak Kuijpers 102

61. De onnoembaren; Gele geschiedenis Conrad/Yann 101
--- Calvin and Hobbes; Attack of the deranged mutant killer monster snow goons Watterson 101
63. Brieven uit de bar Stassen/Lapière 100
--- Blindemannetje Cabanes 100
65. Het scheve kind Schuiten/Peeters 99
--- De kinderen van de wind; Het uur van de slang Bourgeon 99
--- John Difool; De incal van het duister Moebius/Jodorowski 99
68. Zoo 2 Frank/Bonifay 98
69. De koorts van Urbicande Schuiten/Peeters 97
--- De kinderen van de wind; Het meisje in het want Bourgeon 97

71. Blueberry; Ballade voor een doodskist Giraud/Charlier 96
72. Cyclus van Cyann; Zes seizoenen op Ilo Bourgeon/Lacroix 94
73. Sluiers over de Pont de Tolbiac Tardi/Malet 93
--- Spoorloos: De poppenverzamelaar Kraehn 93
75. Jeremiah; De winter van een clown Hermann 91
76. Comanche; De hemel is rood boven Laramie Hermann/Greg 90
77. Caatinga Hermann 89
78. De vrouw van de tovenaar Boucq/Charyn 88
--- Frommeltje en Viola; De ijskoningin Hislaire 88

80. Guust; Van flaters gesproken Franquin 87
--- Samber; Revolutie, revolutie Yslaire 87
82. Eric de Noorman; De geschiedenis van Bor Khan Kresse 86
83. Isabelle Avondrood en het monster Tardi 85
--- Robbedoes; QRN op Bretzelburg Franquin/Greg 85
--- Ragebol; De beeldhouwers van het licht Frank/Bom 85
86. Franka; Moordende concurrentie Kuijpers 84
87. Sarajevo tango Hermann 84
88. Asterix en het eerste legioen Uderzo/Goscinny 84
89. De ijstrein Lob/Rochette 83

90. The complete Little Nemo in Slumberland, vol. 1 McCay 82
91. Verhalen uit Joe's Bar; Mr. Conrad & Mr. Wilcox Muñoz/Sampayo 81
92. De holle aarde Schuiten/Schuiten 80
93. De tanden van de haai Boucq 79
--- In de val Jeanette en and're verhalen Vonk 79
--- Cyrrus Andreas 79
96. XIII; Alle tranen van de hel Vance/Van Hamme 77
97. Cages McKean 76
--- The Komplete Kolor Krazy Kat vol. 1 Herriman 76
99. Batman; The dark knight returns Miller 75
--- HP en Guiseppe Bergman Manara 75
--- Philémon; De drenkeling van de A Fred 75
--- De gezellen van de schemering; De betovering van het nevelwoud Bourgeon 75
--- Mijnheer Johan; Vrouwen en kinderen eerst Dupuy/Berberian 75

Voilà, zie hier de honderd door jullie meest geliefde albums van de afgelopen eeuw. Hoewel die laatste toevoeging wat overdreven lijkt, want de nadruk in jullie keuze ligt voornamelijk op de afgelopen twintig jaar. Tachtig procent van de in de lijst opgenomen albums is van na 1980. Net zoals de winnaar: De Chninkel van Rosinsi en Van Hamme uit 1988. Publiekslieveling Van Hamme domineerde überhaupt jullie inzendingen. Behalve de negen albums van zijn hand die er uiteindelijk in de eindlijst terecht zijn gekomen, zijn er nog zo'n vijftien andere titels uit de series Largo Winch, XIII en Thorgal genomineerd door diverse lezers.
Wat heeft uiteindelijk bepaald of een album in de lijst terecht kwam of niet? Simpel, het aantal keren dat een album werd genoemd, samen met de rangorde van jullie lijstjes. Voor iedere vermelding kreeg een album sowieso een punt. Daarnaast kreeg de nummer 1 van een lijst 20 punten, de nummer 2 kreeg er 19 en zo voorts tot en met 1 punt voor de nummer 20. Uiteindelijk resulteerde dat in een lijst die niet 100 maar 103 titels telt, omdat er meerdere albums een zelfde aantal punten behaalden.
Het tellen bleek een hels karwei, omdat jullie in veel grotere getale dan bij voorgaande edities van de Strip Top Zoveel gehoor gaven aan onze oproep om een lijstje in te sturen of door te mailen. Wellicht hadden de zeefdrukken van Henk Kuijpers die wij in het vooruitzicht stelden hier iets mee te maken. Meer dan 200 lijstjes kregen we binnen (204 om precies te zijn) en dan rekenen we de aantal dubbele inzendingen nog niet mee. Dubbele inzendingen? Ja, want enkele slimmeriken onder jullie hadden (of om meer kans te maken bij de verloting van de zeefdruk, of omdat ze per se hun lievelingsstrip in de Strip Top 100 vermeld wilden zien) meerdere lijstjes ingestuurd. We hebben er streng op gelet of er geen lijstjes tussen zaten die in het zelfde handschrift geschreven waren, die de zelfde afzender hadden of die verdacht leken op de lijstjes van 'andere' inzenders. Het bontst maakte het ene Troy, Francky, Theo, Geerie, Rachel, Patton, G.D.J. Pruyt of R.J. van Oostrum. Maar liefst acht identieke lijstjes stuurde deze grote onbekende ons op opeenvolgende dagen toe. Alle acht in het zelfde handschrift, alle acht op het zelfde briefpapier en (hoe doorzichtig) alle acht met het album De koene ridder; De wolven van Rastigne op de eerste plaats. We hebben even overwogen om een zeefdruk in achten te scheuren en alle acht de personen een stukje van de prijs te doen toekomen, maar uiteindelijk hebben we gewoon besloten de inzender te diskwalificeren.
Als uiteindelijke winnaars van de Kuijpers-zeerfdruk zijn met gesloten ogen uit de inzendingen getrokken: Micheline Permanne uit Zwijnaarde-Gent (België), H. Stoel uit Middelburg, Pierre Theuns uit Schoten (België), Wallie Hakkens uit Breda en Peter de Jonge uit Leeuwarden. Gefeliciteerd allen, jullie krijgen de prijs zo snel mogelijk thuis gestuurd.

De eindlijst

De Strip Top 100 zoals hij hier nu gepubliceerd is een afspiegeling van de smaak van de gemiddelde ZozoLala-lezer. Opvallend dat jullie naast Van Hamme ook wild zijn van de strips van Bourgeon en Tardi, waarvan meerdere albums in de eindlijst voorkomen en waarvan meerdere albums net niet genoeg punten haalden om tot de 'beste' 100 te komen. In het geval van Bourgeon ging het onder andere om De vale ogen van de moerasstad uit de reeks De gezellen van de schemering en bij Tardi ging het om drie boeken die op 1 of 2 punten na net buiten de boot vielen: 120, rue de la gare (beide delen) en Het ware verhaal van de onbekende soldaat.
Voor de chauvinisten onder jullie melden we nog even dat slechts tien procent van de albums valt onder het kopje 'oorspronkelijk Nederlands'. Maar dat daar voor de volledigheid bij moet worden gezegd dat een flink aantal Nederlandse albums (net als bij Tardi) vaak werden genomineerd, maar net niet genoeg punten haalden: Barbaraal tot op het bot van Stok, Stuifmeel van Ong, Libertair intermezzo van Teng en Dirkjan 1 van Retera.
Onze Vlaamse lezers komen er een stuk bekaaider vanaf. Geen klassiekers van Willy Vandersteen of Marc Sleen in de eindlijst. Wel waren er veel verschillende nominaties (zo'n vijftig) voor de Suske en Wiskes uit de blauwe reeks en voor de oude Nero-albums. Slechts weinigen werden echter vaker dan een keer genoemd. En dat brengt ons meteen bij een veel gehoorde klacht onder de inzenders: er mochten alleen afzonderlijke albums worden voorgedragen en geen hele series. Dit heeft blijkbaar tot nogal wat misverstanden geleid. Het stond iedereen natuurlijk vrij om meerdere albums uit een zelfde serie te nomineren, maar wat wij wilden voorkomen waren lijstjes als: 1. Asterix, 2. Kuifje en 3. Blueberry. Wij zijn nou juist zo geïnteresseerd in de vraag welke albums jullie uit die reeks zo goed vinden. Zo werd bijvoorbeeld duidelijk dat jullie in het geval van Blueberry vooral gecharmeerd zijn van de albums uit de zogenoemde Vogelvrij-saga (zie ZozoLala 108) en dat jullie bij XIII en Largo Winch vooral de oudere verhalen leuk vinden. Dit zegt meer dan louter de titel van een reeks.
Toch werd er veel geklaagd, door fans die vonden dat hun favoriete serie door onze registratiemethode werd benadeeld ten opzichte van one shots. ,,En dat terwijl het moeilijker is een goede reeks te maken dan een enkel goed album'', schreef een van jullie. Gezien de uiteindelijke lijst wagen we het echter te betwijfelen of series inderdaad zijn benadeeld. Meer dan de helft van de Top 100 bestaat uit delen van series. Bij twee strips deed zich het probleem niet voor. Zowel bij Maus als bij Brieven uit de bar werd bijna alleen de integrale versie genomineerd.
Tot slot nog even iets over de waarde van een Strip Top 100 van de Eeuw. Op zich zegt een lijstje met albumtitels weinig. Heeft De Chninkel nu gewonnen omdat jullie zo van de tekeningen van Rosinski houden, heeft het verhaal jullie gegrepen of is het een combinatie? Gelukkig hebben veel inzenders hun lijstje vergezeld doen gaan van een motivatie. Daarin gaven zij tekst en uitleg over het waarom van hun keuze. Het voert te ver om al die afzonderlijke reacties hier te vermelden, of om een rode lijn te ontdekken in het waarom van jullie liefde voor bijvoorbeeld Blake en Mortimer. Voor dit laatste liggen de smaken van onze lezers te ver uiteen. Toch vinden ook wij van de redactie dat er eigenlijk iets meer moet gebeuren dan alleen het simpelweg noemen van de populairste strips van de eeuw. Vandaar dat ieder redactielid zijn of haar favoriete strip eruit ligt en uitlegt wat dat album nu zo bijzonder maakt. In de hoop dat jullie veel plezier beleven met het vergelijken van je smaak aan die van anderen: tot volgend jaar.
Hans van Soest

Uit: ZozoLala 109 (dec. 1999/jan. 2000)

Kijk & vergelijk: de Strip top 100 uit ZozoLala 28 (1986)