Bran Ruz
Auclair & Deschamps
Uitg. Casterman; 157 pl.; slappe kaft

Claude Auclair was een gedreven stripmaker en een gedreven mens. Deze gedrevenheid uitte zich vaak in de keuze en uitwerking van zijn onderwerpen, wat de voortgang en de leesbaarheid van zijn strips overigens niet altijd ten goede kwam. Gedrevenheid heeft ook ten grondslag gelegen aan één van de hoogtepunten van zijn oeuvre. In toom gehouden door de samenwerking met scenarist Alain Deschamps heeft Claude Auclair van Bran Ruz een indringende strip roman weten te maken. In deze strip wordt recht gedaan aan de inwoners van Bretagne zonder te vervallen in pamflettisme of zalverigheid. Aan het begin van het album maken de auteurs gelijk duidelijk wat ze willen: geschiedschrijving beoefenen voor een minderheid, omdat de officiële versie van de historie dat nalaat. Door dit te doen middels een raamvertelling, wordt er nadrukkelijk een verband gelegd met het heden. Daarbij is het niet zozeer de bedoeling de geschiedenis, maar veeleer het (Bretons) cultureel erfgoed recht te doen.

Het verhaal speelt zich af in Bretagne aan het einde van de vierde eeuw. De Bretons zijn vanuit Brittanië over de Armoricanen heen gewalsd en beheersen het gebied. In een traag maar sfeervol ritme worden de persoonlijke belevenissen van de Armoricaanse bastaard Bran Ruz als kapstok gebruikt om een genadeloze maatschappij te beschrijven, waarin magie nog realiteit is. In de stad Ker-Is regeert Gradlon, die een incestueuse verhouding heeft met zijn dochter. Haar ontmoeting met Bran Ruz zorgt er voor dat zij zich afwendt van haar vader. Bran Ruz bezit grote gaven en zal de aanvoerder worden van een opstand tegen de bezetters. Ker-Is wordt na een tweegevecht tussen Gradlon en Bran Ruz ingenomen door de voormalige slaven. De uiteindelijke zege is echter voor de zee, die in een woeste storm de overwinnaars, de verslagenen en de stad verzwelgt. Alleen Gradlon en zijn kleinzoon overleven.
Meer nog dan over de Bretons, meer dan over Gradlon en Bran Ruz, gaat het verhaal over macht en onderdrukking in vele vormen: heren en slaven, dogma en vrijheid, mannen en vrouwen. Met zoveel thema's en zwaarwichtigheid wordt een verhaal al snel net zo machtig als een goede kaassoufflé. Bovendien zijn de verbindende teksten soms van de strotvernauwende onverteerbaarheid, waarop franstalige scenaristen het patent hebben. Toch is Bran Ruz een meeslepende striproman. Dat is voornamelijk te danken aan de opzet waarvoor Alain Deschamps gekozen heeft, door uit te gaan van de ontwikkeling van Bran Ruz en de groeiende verscheurdheid van de verbeten Gradlon. Daarnaast zijn er de prachtige, sfeervolle tekeningen van Auclair. Waar Deschamps zorgt voor een spannend verhaal met een diepere lading, vertaalt Auclair de boodschap in een traag tempo met veel tekstloze platen, dat een eigen spanning opbouwt en daardoor de aandacht van de lezer vasthoudt.
Bran Ruz is stripliteratuur in de ware zin des woords. Te grote pretenties worden volledig geneutraliseerd door het grote vakmanschap en talent van de beide auteurs. Wat blijft is een schitterende strip met diepgang.
Jef Nieuwenhuis