Acacialaan: Sandra de Haan

De in Rotterdam woonachtige Sandra de Haan (34) werkte tien jaar als illustrator alvorens zij vorig jaar voor het eerst een strip maakte. Onlangs verscheen haar eerste album: TeeVee BlaBlaZee. Medio december verschijnt het tweede. Een even plotselinge als opvallende wending in haar carrière.

,,Op de academie voor beeldende kunst hier in Rotterdam koos ik illustratie als hoofdvak. Ik wilde iets toegepasts doen met mijn tekeningen, communiceren. Het heeft me nooit aangesproken om autonoom kunstenaar te zijn en voor mijn eigen lol wat dingen te maken die ik dan maar moet zien kwijt te raken. Daarvoor ben ik te praktisch ingesteld. Het leek me altijd veel leuker om voor een tijdschrift of krant te werken en een duidelijk publiek te hebben waarvoor je werkt.''
Na haar afstuderen zette De Haan alles op alles om ergens een voet tussen de deur te krijgen. ,Het is moeilijk. Er komen ieder jaar enorm veel mensen van de academie die illustrator willen worden. Als je iets wilt bereiken, moet je niet bang zijn vijftig afwijzingsbrieven te krijgen. Ik ben vrij monomaan en heb doorgezet. Alleen zo kom je ergens binnen.''
Ze werkte voor het Rotterdams Dagblad, tekende illustraties voor schoolboeken van Wolters Noordhoff, de Automatiseringsgids en diverse vak- en gemeentebladen. ,,Tien jaar lang heb ik er mijn brood mee verdiend, totdat ik het op een gegeven moment niet meer zo spannend vond. De kick was er af. Tegelijkertijd viel er in die periode een aantal opdrachtgevers weg door de intredende recessie. Ik had tijd over en ging nadenken over iets anders. Mijn stijl had altijd al iets cartoonesks en mensen zeiden wel eens: 'Waarom ga je geen strips maken.' Dat leek me nooit wat, totdat ik dat in 2002 toch ineens deed. Toen heb ik voor het eerst een stripje gemaakt.''
Haar eerste pogingen op stripgebied maakten haar direct enthousiast. ,,Ik was eigenlijk van plan om iets te gaan doen om mijn weggevallen inkomsten mee aan te vullen. Maar doordat ik het striptekenen zo leuk vond, ging ik daar toch mee door. Ik heb altijd geweten dat strips niet veel opleveren, dat het in het begin zelfs geld kost. Maar ik deed het, omdat ik eindelijk weer eens plezier had in wat ik deed. Bovendien gaf het me de mogelijkheid me verder te ontwikkelen als tekenaar. Stiekem hoop ik dat ik er over een jaar of vijf wat inkomsten aan overhoud. Tot die tijd maak ik me geen illusies. Maar ik vind strips inmiddels zoveel leuker dan mijn oorspronkelijke werk, dat als ik er van kon leven ik zou stoppen als illustrator. Met strips heb je veel meer vrijheid.''
De Haans tekeningen zijn overzichtelijk, zonder al te veel details. Hetzelfde geldt voor haar pagina-indeling met een vast stramien van vier strookjes. In die eenduidigheid verraadt zich de illustrator in haar. ,,Ik hou van heldere, duidelijke tekeningen die de lezer in een oogopslag inzichtelijk maken wat ik wil uitdrukken. Ze moeten scherp zijn, maar toch gevoelig. Ik hou bijvoorbeeld erg van het werk van Julie Doucet en Chester Brown. Sommige tekenaars maken zulk strak werk, dat alle gevoel eruit is. Japanse animatie bijvoorbeeld, of het werk van Luuk Bode. Ik herken het vakmanschap wel in zijn werk, maar het is zo gestileerd dat het niet meer leeft. Hoewel ik deels op de computer werk, zet ik alle tekeningen eerst met pen op papier, zodat het lijntje bewust wat scheef is of bibbert. Dit om een al te strak effect te voorkomen.''
Op zoek naar een publicatiemogelijkheid voor haar strips, schreef ze tientallen tijdschriften en kranten aan. Steeds kreeg ze nul op het rekest. Ze besloot daarom haar eigen website op te zetten waar ze haar strips op publiceert. ,,Ik zocht een kanaal om een publiek te bereiken. Al snel had ik zoveel werk, dat ik een paar maanden terug besloot de beste afleveringen te bundelen. Voorlopig zit nog geen enkel tijdschrift op me te wachten. In de afwijzingsbrieven lees ik vaak dat ze een duidelijke punchline aan het eind van mijn strips missen. Maar ik wil niet per se grappig zijn. Ik hou niet van een vast concept waarin je probeert je lezer op het laatste plaatje aan het lachen te krijgen. Ik wil mensen amuseren en aan het denken zetten door hun herkenbare situaties voor te schotelen, door ze zichzelf te laten herkennen in mijn verhaaltjes.''
Die verhaaltjes gaan allemaal over Sandra de Haan zelf. Waarom heeft ze daarvoor gekozen na die hausse aan autobiografische strips van vrouwelijke stripmakers de laatste jaren? ,,Ik weet ook niet waarom wij vrouwen zo navelstaarderig zijn. Ik vroeg het eens aan Gerrie Hondius, zij snapt het ook niet. In het begin heb ik meerdere hoofdpersonen uitgeprobeerd; een suffige professor en een hippiemeisje. Maar het was niet echt, te bedacht. Ik heb me daarom beperkt tot één figuurtje: mezelf. Dat is toch het meest overtuigend. Maar ik maak geen dagboekstrip. Hoewel ik mijn inspiratie haal uit mijn dagelijks leven, leg ik me geen beperkingen op. Er kan rustig ineens een alien landen op mijn balkon.’’

Hans van Soest