Blacksad-tekenaar Guarnido wil films maken op papier

Het eerste deel van Blacksad was een van de best verkochte albums van het jaar. Het directe succes is vrijwel geheel op het conto te schrijven van tekenaar Juanjo Guarnido. Deze 36-jarige Spanjaard verstaat de kunst de antropomorfe dieren uit de strip verrassend levendig weer te geven. Het is dan ook Guarnido's verdienste dat de avonturen van de zwarte kat Blacksad de gemiddelde detectiveverhalen van de zoveelste Philip Marlowe-kloon met ruwe-bolster-blanke-pit overstijgen. Onlangs verscheen het tweede deel, Arctic-Nation.

Juanjo Guarnido is geboren in Grenada, waar hij aan de kunstacademie gaat studeren. Hij raakt bevriend met de vijf jaar jongere Juan Canales, die net als hij zijn brood wil gaan verdienen met het maken van tekenfilms. Het is Canales die het concept van Blacksad bedenkt: een dierenstrip gebaseerd op de film noir uit de jaren veertig van de vorige eeuw. Hij maakt er zelf enkele korte zwart-witstrips van. Guarnido oppert het idee om er een albumvullende, fullcolour strip van te maken voor de Franse markt.
Hoewel Spanje een relatief rijke stripcultuur heeft, is de markt voor autochtone stripmakers er niet al te groot. De grote Spaanse uitgevers vertalen voornamelijk successeries uit het buitenland. Het werk van bij ons bekende auteurs als Ruben Pellejero wordt niet rechtstreeks in hun eigen taal uitgegeven. Zij werken voor buitenlandse uitgevers in Frankrijk of Italie, waarna de rechten van hun strips vaak pas na bewezen succes door een Spaanse uitgever worden aangekocht.
''We zijn allebei stripfanaat sinds onze jeugd'', vertelde Guarnido vlak na het verschijnen van het eerste deel van de serie. ,,Op een dag liet Juan me zijn strips zien. Het concept van Blacksad lag daarin al vast: de sfeer, de detective. Ik heb daar mijn interpretatie op losgelaten en beetje bij beetje is daar de uiteindelijke Blacksad uit ontstaan.''
Na verloop van tijd vertrekt Guarnido naar Frankrijk waar hij in de Disney-studio's gaat werken. Canales blijft in Spanje, maar hun idee om iets samen te gaan doen, blijft levend. In 2000 resulteert dat in het eerste deel van Blacksad: Ergens tussen de schaduwen. Het album slaat in als een bom. De strip is zelfs uitgegeven in Taiwan. Beide auteurs verdelen hun werkzaamheden inmiddels tussen Blacksad en hun tekenfilmprojecten.
''Tekenfilm is het ideale medium om jezelf als tekenaar te ontwikkelen'', zei Canales onlangs tegen La lettre de Dargaud. ,,Door er aan te werken, maak je jezelf vele technieken eigen, zowel op het vlak van de vormgeving als van de vertelling. Je werkt nauw samen met een team getalenteerde
tekenaars. Maar het nadeel is wel dat je nauwelijks in staat bent een persoonlijk oeuvre op te bouwen. In de filmindustrie ben je niet vrij je eigen stijl, filmlengte of thema's te kiezen. Dat is een nadeel dat je bij strips niet hebt. Als auteur heb je meer vrijheid jezelf uit te drukken.''

Disney
Guarnido leert bij de Disney-studio's hoe je dieren zo kunt tekenen dat ze iets menselijks krijgen, een techniek die hij toepast in Blacksad. ''Het is moeilijk om vermenselijkte dieren te verzinnen die nu eens niet uit de Disney-archieven komen'', vertelde hij recent in de Belgische krant De Morgen. ''Ik koos een kat als centrale figuur omwille van zijn elegantie, intelligentie en nieuwsgierigheid. Maar bij het uitwerken bots je op werkelijk alles wat Disney heeft geanimeerd. Zelfs in mijn stoutste dromen kan ik geen katachtige maken die beter is dan Sherekan uit Jungle Book. Die was - in één woord - fantastisch. Hij had een erg prominente kin, was erg pompeus en was in feite een snobby karakter. Bij het creëren van Blacksad moest ik dus op alle manieren proberen Sherekan te vermijden. Geloof me, dat is niet simpel. Ik ben niet zo getalenteerd als Disney.''
In de Disney-studio's wordt er maanden gewerkt aan een dierenkarakter. De tekenaar moet het dier blijven stileren naar de werkelijkheid alvorens het mag worden gebruikt. Zo werkt Guarnido ook voor zijn strips. ''Wanneer we bijvoorbeeld beslissen een hert tot karakter uit te roepen, dan zal ik eerst proberen een hert realistisch te schetsen. Als ik dat eenmaal onder de knie heb, ga ik als een karikaturist de scherpe kantjes en beenderige structuur van het dier accentueren. Tientallen schetsen later kom je dan tot een karikatuur van een hert. Maar dan begint het pas; het realistisch laten worden van een karikatuur. Dat is een ontzettend traag proces.''
Canales probeert in Blacksad te spelen met de vooroordelen die de lezer heeft over dieren. ,,In fabels en volksverhalen staan dieren vaak symbool voor een bepaalde karaktereigenschap. Ik probeer ervoor te waken dat alle badguys in Blacksad reptielen zijn en de goodguys lieflijke konijntjes. Daarom is de schurk in Arctic-Nation ook een pedofiele ijsbeer. Beren hebben vaak iets troetelbaars, dat verwachtingspatroon wilde ik doorbreken.''

Invloeden
Blacksad wordt door zijn antropomorfe dieren vaak vergeleken met Benoit Sokals Canardo, maar Guarnido ontkent dat deze strip van invloed is geweest op het ontstaan van Blacksad. ''Beide werelden zijn niet met elkaar te vergelijken. Onze verhalen zin realistisch, de zijne eerder surrealistisch. Er gebeuren dingen in die niet in werkelijkheid kunnen'', oordeelt hij in een interview met de Franse website BD Paradisio. ''En ook tekentechnisch is er verschil. Sokals dieren zijn geen vermenselijkte dierenfiguren, maar eerder mensen met een dierenkop. Daardoor ogen zijn tekeningen ook surrealistischer dan de mijne. Door die verschillende aanpak roept zijn werk al bij de eerste oogopslag een heel andere sfeer op.''
Canardo is dus zeker niet een van de inspiratiebronnen voor Blacksad. ,,Dat zijn vooral de Amerikaanse film noir en Amerikaanse detectiveboeken uit die periode'', aldus Canales. Films als The Maltese Falcon en boeken als The Postman Always Rings Twice. ''Maar ook strips. Bijvoorbeeld Alack Sinner van José Muñoz en Carlos Sampayo en Les Mémoires d'Amoros van Hernandez Cava en Federico del Barrio.''
Guarnido: ''Waar Juan vooral is geïnspireerd door de manier van vertellen uit de film noir, daar ben ik dat door de verstilde beelden en de decoupage. Ik probeer Blacksad iets filmisch mee te geven. Een van de mooiste complimenten die ik van een lezer heb gehad, is dat hij zei vergeten te zijn dat hij een strip aan het lezen was. 'Het leek wel alsof ik naar een film keek.' Dat effect beoog ik ook. Ik probeer de filmtaal te verstrippen. Film en strip zijn twee totaal verschillende media, maar ze hebben raakpunten. Door de manier waarop je plaatjes achter elkaar zet, of door vanuit een onverwacht perspectief te tekenen, kun je de indruk wekken dat je aan het in- en uitzoomen bent. Ik probeer net als in een film de aandacht van de lezer langer vast te houden bij bepaalde sfeervolle plaatjes.'' Of dit principe ook anderom werkt, wordt mogelijk binnenkort duidelijk. Zoals dat wel vaker gaat met succesvolle strips, wordt er al gesproken over de filmrechten van de serie.
Hans van Soest

Bronnen:
-Un chat noir qui porte chance, François Le Bescond, La lettre de Dargaud, juli 2003
-Alack Sinner met een vachtje, Geert de Weijer, De Morgen, juni 2003
-Interview met Juan Diaz Canales en Juanjo Guarnido, Thierry Bellefroid, BD Paradisio, januari 2001