‘Ik probeer alles betekenis te geven’
Andreas legt de lat graag hoog

Meer dan twaalf jaar werkt Andreas Martens (beter bekend als kortweg Andreas) nu al aan Arq. En hij is pas op tweederde van dit ingenieus geconstrueerde verhalennetwerk over vijf personages die van het ene op het andere moment in het hoofd van een voorwereldlijk wezen terecht komen. Fans wachten elk jaar gespannen op het vervolg. Wie de serie nog niet kende, kon maar moeilijk instappen: de eerste delen waren al jaren stijf uitverkocht. Nu ligt echter een bundeling van de eerste cyclus in de winkels.

door Hans van Soest

„Destijds praatte ik met mijn uitgever bij Delcourt. Ik wilde graag een misdaadserie opzetten rond een van de personages uit Coutoo. Uiteindelijk liep dat vast, omdat ik te weinig ideeën had. Maar uit wat ik wel had, is uiteindelijk Arq ontstaan,” vertelt hij. „Toen ik begon, wist ik wat me te wachten stond. En mijn uitgever ook! Vanaf het begin stond vast dat Arq uit achttien delen zou bestaan: drie cycli van zes delen die alledrie van elkaar zouden verschillen in albumformaat en tekentechniek. Zo is de derde cyclus, waar ik momenteel aan werk, zwart-wit. Toen ik begon, heb ik voor mezelf een groot schema gemaakt van wat er in elk van die albums zou gebeuren. Maar achttien delen, ik wist dat ik daar ook achttien jaar voor nodig zou hebben. Om het voor mezelf leuk te houden, liet ik in het scenario ruimte voor nieuwe ideeën en invallen. Ik weet nu nog steeds niet wat er straks allemaal gaat gebeuren. Ik werk het gewoon deel voor deel uit. Maar het einde staat al wel vast. Hoewel dat in de tussentijd ook al licht is veranderd. Door mijn werkwijze zijn er altijd meerdere opties voor hoe het verhaal verder zou kunnen verlopen. Die opties laat ik graag zo lang mogelijk open.”

Arq draait om parallelle werelden die in elkaar overlopen. Hoe kwam u op dat idee?
„In bijna al mijn verhalen spelen parallelle werelden een rol. Neem Rork of Cyrrus. Ik ben dol op dat gegeven. Een vriend van me zei me ooit eens dat dit vast kwam doordat ik oorspronkelijk uit Oost-Duitsland kom en later in het westen ben gaan wonen: ik draag altijd twee verschillende werelden met me mee. Ik vond het een interessante hypothese, maar ik weet niet of het klopt. Ik ben altijd al gefascineerd geweest door het verschil tussen realiteit en fictie. Strip is per definitie fictie: het is niet echt, het is een getekende wereld. Daar leg ik in mijn werk graag de nadruk op. Het zijn maar tekeningen waarin vanalles kan.”

Wat betekent Arq eigenlijk?
„Arq betekent helemaal niets. Er zit ook geen diepere betekenis achter. Ik zocht gewoon een korte titel voor mijn serie. Omdat ik toen ook net begon aan Capricornus en ik afwisselend dan weer een deel van de ene dan weer van de andere serei zou maken, wilde ik een korte naam, iets wat duidelijke afstak tegen de lange titel Capricornus. Zo kwam ik spelenderwijs op Arq. Dat er op internetfora en in fanzines wild wordt gespeculeerd over de diepere betekenis van alles wat ik maak, vind ik geweldig. Maar soms wordt er te veel ingezoomd op details. Dan wordt een pagina geanalyseerd, terwijl het voor mij niet meer is dan een onderdeel van alle 46 pagina’s in een album. Alles draait bij mij om het verhaal. En natuurlijk vind ik het leuk om allerlei verhaallijnen door elkaar heen te laten lopen of om grapjes uit te halen, maar veel verborgen boodschappen zitten er echt niet in mijn strips. Wel probeer ik alles betekenis mee te geven. Niets gebeurt voor niets in mijn scenario’s. Tegelijkertijd lukt dat niet altijd. Vaak laat ik van alles gebeuren in mijn verhaal en laat ik veel verhaallijntjes bungelen. Lijntjes waarvan ik denk dat ze later in het verhaal nog van pas kunnen komen. En soms kom ik er op terug, maar soms ook niet. Dat is vaak voer voor speculatie, maar er zit niet altijd een diepere betekenis achter.
Het leuke aan die speculaties is wel dat ze mij ook weer inspireren. Zo wordt Montana in het tweede deel van Arq geopereerd voordat hij de parallelle wereld ingaat. De dokter heeft allemaal littekens in zijn gezicht. Dat had alleen maar een grafische reden: zodat je de figuur makkelijk weer zou herkennen een volgende keer. Er lopen immers veel personages rond in Arq. Maar op een site las ik dat er gespeculeerd werd over wat er met die man gebeurd was. Prompt heb ik dat gebruikt in het album White dust, waarin ik liet zien hoe die dokter gemarteld werd. Ik vind het hartstikke leuk om met dat soort details in mijn verhalen te spelen.”

Hoe voorkomt u in zo’n langlopend project met zo veel verhaallijnen die door elkaar heen lopen, dat u fouten maakt?
„Natuurlijk maak ik wel eens fouten en laat ik iets gebeuren wat in tegenspraak is met een eerdere verhaallijn. Het voordeel bij een serie als Arq is, dat je dat na ontdekking altijd nog in een later deel kunt repareren door te verklaren waarom het ineens anders zat. Ik kan er zo een-twee-drie geen voorbeeld van geven, maar het is me al een paar keer overkomen.”

Heeft u niemand die uw verhalen tegen leest om dat soort fouten te voorkomen?
„Welnee, daar ben ik veel te eigengereid voor.”

Arq wordt straks meer dan 800 pagina’s lang. Uw pièce de resistance?
„Voor mij is Arq niet het hoogtepunt in mijn oeuvre, al is het enorm leuk om te doen. Mijn andere serie Capricornus is net zo belangrijk voor me. Het zijn twee heel verschillende reeksen. Dat biedt voldoende afwisseling. Door aan allebei de series tegelijk te werken, voorkom ik dat ik me ga vervelen. Het meest trots ben ik nog steeds op De rode driehoek. Daarin ben ik volledig mijn eigen gang gegaan, zonder rekening te houden met albumformaat, lengte of lezer. Destijds zei ik tegen Delcourt: het wordt een boek dat ab-so-luut niet zal verkopen. Ze vonden het niet erg en ik mocht toch mijn gang gaan. Heerlijk. Het is daardoor het verhaal geworden wat het dichtst aanstaat bij wat me oorspronkelijk voor ogen stond. Meestal is het eindresultaat altijd wat afgedreven van het eerste idee. Bij De rode driehoek was dat niet zo.”

Sommigen vinden uw strip nodeloos ingewikkeld.
„Ha, ik zou pas teleurgesteld zijn als mensen mijn albums meteen zouden begrijpen! Wanneer je een verhaal twee tot drie keer moet herlezen, krijg je meer waard voor je geld dan wanneer je na twintig minuten leesplezier je album in de kast zet om het daarna nooit meer open te slaan. Ik wil dat mensen gedwongen worden mijn verhalen nogmaals te lezen en dan nieuwe dingen ontdekken, verbanden zien die hen eerder niet waren opgevallen. Ik wil geen wegwerpverhalen maken. Ik maak de boeken die ik zelf ook graag lees.”

Wat vindt u van de bundeling met de eerste zes delen die Sherpa nu heeft uitgebracht?
„Ideaal. Het liefst had ik Arq van het begin af aan in slechts drie dikke delen uitgebracht. Het voordeel daarvan is dat je het verhaal in een keer achter elkaar kunt doorlezen. Het is immers een lang, ingewikkeld verhaal, dat lastiger te volgen is wanneer je er elk jaar maar een klein deel van voorgeschoteld krijgt in een los album. Maar het kon niet anders. Commercieel is het onhaalbaar om zo lang aan een album te werken. Ik hoop dat de andere twee cycli ook worden gebundeld. Het enige wat ik raar vind, is dat de samenvattingen van het voorafgaande uit elk losstaand album, ook in de bundel zijn opgenomen. Dat is wat nutteloos. Maar ik kan me voorstellen dat de fans graag alles compleet willen hebben.”

Waarom wordt elke cyclus eigenlijk op een ander formaat uitgebracht?
„Dat is onderdeel van het verhaal. Dat wordt nog duidelijk in een van de komende albums.”

Waar werkt u nog meer aan op dit moment?
„Aan een nieuw deel van Rork. (lacht) Het wordt een losstaand verhaal, geen vervolg op de al afgesloten reeks. Het wordt een soort deel nul, dat zich afspeelt voor de bestaande albums. Een tijd terug zat ik met een verhaallijn in mijn hoofd, die ik niet kwijt kon in Arq of Capricornus. Toen dacht ik: het zou prima bij Rork passen. Ik ben er nu al anderhalf jaar mee bezig. Het moet tussen het andere werk door. Het is erg arbeidsintensief, omdat ik het in een Cromwell Stone-achtige tekenstijl maak, met heel veel arceringen. Ik hoop dat het album volgend jaar uitkomt, maar ik ben pas bij pagina 29. En de grafisch meest ingewikkelde pagina’s moeten nog komen! Het album verschijnt net als de vorige Rork-albums in kleur. Maar door de Cromwell Stone-techniek hoop ik dat er ook een uitgever bereid is een zwart-witversie uit te brengen.”

U heeft nog zes jaar te gaan voordat uw Arq-project is afgerond. Nog geen spijt dat u er aan begonnen bent?
„Nee. En dat heb ik ook nog geen moment gehad. Ik wist waar ik aan begon. Het universum van Arq geeft me voldoende creatieve vrijheid om me niet het gevoel te geven dat ik al jaren bezig ben met het uitwerken van een oud idee.”