De Yankees komen er aan!

Tot voor kort waren vertaalde Amerikaanse uitgaven schaars. Het handjevol superhelden en graphic novels dat ons land wist te bereiken was altijd een magere afspiegeling van het totale aanbod. Bovendien viel het hele aanbod van populaire titels, ergens tussen comic en graphic novel, volledig buiten de boot. Dat hiaat lijkt komend jaar ingevuld te gaan worden. Er staan een behoorlijk aantal populaire Amerikaanse titels te verschijnen. Waarom heeft dat toch zo lang geduurd?
Mat Schifferstein draait al een behoorlijke tijd mee in het Nederlandse stripwereldje. Als schrijver van recensies en artikelen voor Stripschrift en ZozoLala, als vertaler en redacteur en ook als uitgever. Voor zijn eigen uitgeverij Sherpa, maar tot voor kort ook voor Oog&Blik. Schifferstein heeft altijd oog gehad voor de Engelstalige markt, zoals onlangs weer bleek met de Sherpa uitgave van het Conan-verhaal Rode spijkers. Heeft hij misschien een verklaring voor het gebrek aan interesse voor Amerikaanse titels?
„Ik denk dat het belangrijk is om je te realiseren dat uitgevers ook maar mensen zijn. Net als ieder ander zijn ze niet in staat om alles te lezen. Bovendien wíllen ze ook niet alles lezen. Ook uitgevers hebben een eigen smaak en laten die smaak een rol spelen bij het maken van hun keuzes. Nou is het zo dat de belangrijkste uitgeverijen die in Nederland en Vlaanderen actief zijn, van oudsher gevestigd waren in Wallonië en Frankijk. Die richten zich dus in eerste instantie op Frankrijk. Amerika werd door hen altijd min of meer vergeten.”
Daar komt nog iets bij. Veel Nederlandse en Vlaamse jongeren lezen makkelijk Engels. Wij kopen net zo graag onvertaalde import als vertaalde uitgaves, zo redeneren veel uitgevers, en dat maakt het moeilijk concureren. Schifferstein: „Vroeger bestond de Amerikaanse markt vooral uit superheldencomics. Die werden in vertaalde vorm uitgegeven in Nederland. Eerst door Hip comics, later door Juniorpress. Maar met de toename van Amerikaanse import bleek dat veel lezers liever de oorspronkelijke Engelstalige uitgaves lazen. Daardoor stortte de markt in. Het enige dat nog interessant was om te vertalen, waren de uitgaven die door het comics lezende publiek over het hoofd werden gezien. Lange tijd was daar echter niet zo veel van te vinden en dat maakte de Amerikaanse markt inderdaad lastig.”
Rienk Tychon, uitgever bij De Vliegende Hollander, denkt daar duidelijk anders over. „Ik heb zelf lange tijd gewerkt voor Luitingh-Sijthoff. Aanvankelijk alleen als redacteur, later ook als uitgever. Eerlijk gezegd heb ik nooit zo geloofd in het idee dat Engelstalige strips alleen maar zouden verkopen in hun oorspronkelijke taal. Er is een groot publiek dat geen Engelse boeken leest. Bovendien staat er op dit moment een hele nieuwe generatie op die de strip net ontdekt en die die boeken net zo lief in het Nederlands leest.” Een grote groep striplezers is bereid om Engelstalige strips te lezen, maar er blijft altijd een groep over waarvoor dat niet geldt. Niet iedereen beheerst het Engels immers voldoende om een Engelstalig (strip)boek voor zijn of haar plezier te kunnen lezen. Velen ervaren het simpelweg als te moeilijk, of te vermoeiend. Daarbij komt nog dat veel stripliefhebbers zich om budgetaire dan wel principiële redenen beperken tot Nederlandstalige strips. Zodoende houden ze grip op hun uitgaven en behoudt de verzameling cohesie. Voor die mensen zijn vertaalde Amerikaanse titels wel degelijk interessant.

Zo goed als Tychon hierover heeft nagedacht, zo intuïtief werkt Silvio van der Loo. Van der Loo is eigenaar van zowel stripwinkel Silvester als uitgeverij Silvester. Vorig jaar begon hij tot ieders verrassing met een Nederlandse vertaling van de negendelige serie Bone (Jeff Smith). „Bone is een strip die ik zelf altijd met veel plezier heb gelezen. Ik vond het leuk om die in het Silvester-fonds op te nemen. Dat het een van oorsprong Amerikaanse strip is, heeft daarbij geen rol gespeeld. Ik heb me eerlijk gezegd nooit afgevraagd of dat een probleem kon opleveren.” Die houding tekent de manier waarop Van der Loo te werk gaat. „Het is onmogelijk om alles te lezen. Daarom werk ik samen met een aantal mensen die mij op de hoogte houden van interessante uitgaven in het buitenland. Zo kom ik aan titels uit alle windstreken. Afgelopen jaar heb ik een aantal Duitstalige albums uitgebracht zoals Cash en Hector Umbra. Komend jaar komen daar boeken bij uit onder andere Italië en Portugal. En de Verenigde Staten natuurlijk. Binnenkort beginnen we onder andere met de uitgave van The Walking Dead. Dat was overigens een tip die uit de winkel kwam. Een uitstekende graadmeter van wat er leeft bij het publiek en daarmee een belangrijke bron van informatie.”

 
 

meer in ZozoLala 169