Huizenhoge robots en kwaadaardige elfen; de wereld van Kazu Kibuishi

In Amerika is Kazu Kibuishi voor veel stripliefhebbers het boegbeeld van een nieuwe generatie tekentalent, maar hier in Nederland hebben nog maar weinig mensen van hem gehoord. Scott McCloud, auteur van Understanding Comics, vindt zijn tekenkunst zó bewonderenswaardig, dat zijn handen pijn gaan doen als hij er naar kijkt. Kazu lijkt er zelf niet onder te lijden en legt net de laatste hand aan het vierde deel van Amulet. Een fantasy-epos waarvan elk deel minstens 200 van die pijnlijk mooie pagina’s telt. In Nederland is het eerste deel van Amulet vorig jaar verschenen bij uitgeverij Silvester.

door Hjalmar Haagsman

De in Tokio geboren Kazu Kibuishi (1978) vertrok naar de Verenigde Staten om filmtechnieken te studeren aan de universiteit van Santa Barbara, maar kwam er na een korte carrière als reclamefilmmaker achter dat hij liever strips maakte. Hij brak door met zijn webcomic Copper. Kibuishi is getrouwd met illustratrice Amy Kim Ganter,  heeft een dochtertje en werkt nu aan verschillende tekenprojecten tegelijk. Toch gaat hij niet gebukt onder de grote hoeveelheden werk. „Ik mag zelf kiezen wat ik maak, mag de verhalen vertellen die ik belangrijk vind en dat alles volgens mijn eigen werkschema. Het is moeilijk om niet gemotiveerd aan het werk te blijven! Sinds mijn dochter Juni geboren is, werk ik wat minder in de studio. Daardoor probeer ik sneller en harder te werken om de verloren tijd goed te maken.”

Amulet
Amulet gaat over Emily, haar broertje Navin en hun moeder, die hun vader verliezen bij een auto-ongeluk. Ze vinden een amulet in het huis van hun verdwenen opa en komen daarmee in een andere, ondergrondse wereld terecht. Deze wereld zit vol pratende dieren, huizenhoge robots, kwaadaardige elfen en betoverende uitzichten. De amulet blijkt een machtig voorwerp te zijn, die voorheen door hun opa bewaakt werd. Het is aan Emily en haar familie om deze taak over te nemen en  – als het even kan – een weg naar huis te vinden.
Het verhaal zit vol kleine details, kleurrijke figuren en opzwepende actiescènes. De vraag is waar hij de inspiratie vandaan haalt. „Ik ben altijd enorm geïnspireerd geweest door de films van Hayao Miyazaki (Spirited Away, Ponyo, red.) en de strips van Jeff Smith (Bone, red.), maar de meeste elementen in mijn verhalen zijn geïnspireerd door mijn eigen leven. Veel van de fantasy-elementen zijn metaforen voor alledaagse ervaringen. De reis van Emily en Navin is nauw verbonden met mijn eigen levenswandel. In Amulet worden de twee kinderen min of meer gedwongen om volwassen verantwoordelijkheden op zich te nemen. Ook mijn broer en ik moesten een stuk sneller volwassen worden dan we hadden verwacht. We hebben gelukkig niet met monsters hoeven vechten, maar vrijwel direct na onze studies werden wij de voornaamste broodwinners van de familie en gaven we financiële steun aan onze ouders en zusjes. Het was voor ons een bijzondere ervaring en die wilde ik graag delen met een groter publiek.”
Dat wil echter niet zeggen dat het hele verhaal van tevoren in detail is uitgedacht. „De rode draad in het verhaal werk ik van tevoren helemaal uit, omdat ik anders niet snel genoeg kan doorwerken als ik eenmaal aan het tekenen ben. Maar wanneer ik met een specifieke scène bezig ben en in detail dialoog en tekeningen uitwerk, kan er nog van alles gebeuren. Zo merkte ik tijdens het verhaal dat Emily een tegenstander nodig had die zich op haar niveau bevond. De Elfenkoning (de grote boosdoener, red.) is een soort natuurkracht, die staat te ver van haar af. Dus ging ik op zoek naar een vijand die meer een soort tegenpool is van Emily. Iemand die in veel opzichten hetzelfde is als zij, maar andere keuzes gemaakt heeft in zijn leven. Een groot deel van het vierde boek is gewijd aan die figuur.”

Flight
Behalve stripmaker is Kibuishi ook de samensteller van de serie Flight, een periodieke bloemlezing waarin verschillende aanstormende en gevestigde talenten korte verhalen publiceren. Flight is in 2004 begonnen als de collectieve wens van een groep jonge tekenaars om een podium te creëren voor nieuw talent. Onder hoofdredactie van Kazu verzamelden ze verhalen die eenzelfde sfeer uitademden, toegankelijk getekend waren en zonder uitzondering van hoge kwaliteit. Kibuishi voorzag het geheel tenslotte van een omslag. Flight werd – in tegenstelling tot de meeste andere bloemlezingen – een groot succes. Het liet zien waar eenvoudige stripverhalen toe in staat waren.
De artiesten voor Flight zijn voornamelijk gekozen door Kazu Kibuishi. „Het zijn meestal vlotte verhalenvertellers, met sterke ontwerp- en tekenvaardigheden. Voor nieuwe bijdragen zoek ik vooral naar auteurs wier werk het zelfde gevoel uitdraagt als de verhalen die al eerder in Flight gepubliceerd zijn. De auteurs krijgen allemaal volledige vrijheid. En omdat de meeste tekenaars twintigers zijn, zijn de meeste verhalen gericht op hun eigen belevingswereld. De meeste verhalen worden oorspronkelijk voor Flight gemaakt, maar er zijn ook uitzonderingen, zoals Doug TenNapels Solomon Fix. Ik ben op alle artiesten even trots, maar Michael Gagnés Saga of Rex dat zojuist in gebundelde vorm is verschenen en Jason Caffoes verhaal Sentinels zijn toch wel mijn favorieten.”

Nieuwe paden
Nu, na het achtste deel van Flight, is het tijd voor wat anders. „Toen we begonnen, waren getekende verhalen zoals wij die maakten nog zeldzaam, maar nu zie je het steeds meer. Ik was laatst bij een lezing van Moebius – een van mijn favoriete artiesten – en daar sprak hij over Métal Hurlant, een van mijn grootste inspiratiebronnen voor Flight. Moebius wees erop dat een revolutie nooit routine mag worden en dat Métal Hurlant daarom uiteindelijk ten onder is gegaan. Ook Flight voelt na acht jaar als routine. Dit is dan ook het laatste deel in deze vorm. We zijn nog steeds even gemotiveerd om jonge, getalenteerde creatievellingen een podium te geven voor hun persoonlijke verhaal, maar het is tijd om Flight in een nieuwe richting te sturen.”
En wat die richting dan mag zijn? „Ik ben nu met verschillende Flight-achtige projecten bezig. Een daarvan is een nieuwe serie genaamd Explorer, in de geest van Flight. Het gaat een andere richting op dan Flight Explorer (Een editie van Flight, gericht op kinderen, red.) en elk nummer zal een centraal thema hebben. De eerste zal volgend jaar worden uitgegeven door Abrams ComicArts en het thema is The Mystery Boxes.”
Heeft de volgende fase van Flight misschien iets te maken met de groeiende markt voor comics op de iPad? „Digitaal lezen is een kwestie van voorkeur. Als ik praat op scholen zie ik dat kinderen steeds meer lezen op digitale apparaten, dus denk ik dat we in de toekomst een stuk meer van schermen zullen lezen dan van papier. Momenteel zijn we ook bezig met een project voor de iPad waar ik heel enthousiast over ben, maar daar moet ik ook nog even mijn mond over houden.”
Is de digitalisering een goede zaak? „Ik denk dat het zowel een zegen is als een vloek. Hoewel de markt zo veel toegankelijker wordt voor de consument, wordt deze ook veel toegankelijker voor de artiest. Dat is niet altijd een voordeel. De uitgever als toezichthouder op de kwaliteit mist nog in de digitale wereld. Dat leidt tot een hoop op angst gebaseerde beslissingen. Dat is jammer en ik hoop dan ook dat het stof van de digitale revolutie snel neerdaalt, zodat we kunnen zien hoe het landschap eruit ziet. Het mooie is wel dat wij, als artiesten, een grote vinger in de pap hebben bij het vormen van dit nieuwe digitale landschap.”