Strip Top 100 aller tijden

We waren er eerst een beetje bang voor. Een top-100, alweer lijstjes. Zouden ZozoLala-lezers daar nog wel zin in hebben? Gelukkig, ze hadden er zin in. Een woord van dank past hier wel, beste lezers. Een dikke 120 inzendingen leverden na een hoop telwerk twee lijsten op. Aangezien de verspreiding onder de auteurs veel geringer was dan bij de strips, hebben wij besloten ons bij de auters tot een top-50 te beperken. Dit om te voorkomen dat praktisch elk auteur met een handvol punten in de lijst zou staan.

Hoe zijn we te werk gegaan? Door van tien tot één punten te geven? Maar de volgorde op de lijst was wellicht voor veel inzenders minder belangrijk dan het überhaupt voorkomen van een boek of auteur. Daarom besloten we om elke plaats een punt extra te geven, zodat er meer "in de breedte" gescoord wordt.

De keuze voor de eerste plaats geschiedt volgens ons wél bewust. Daarom kreeg elke eerste plaats ook een extra punt. We scoorden dus twaalf punten voor een eerste plaats. tien voor een tweede. enz. tot en met twee punten voor een tiende plaats. Bij het scoren van albums en auteurs waren we erg zorgvuldig. Wanneer meer auteurs op een plaats werden genoemd, namen we alleen de eerste (waardoor vaak de scenarist wegviel), en wanneer meer delen of een hele serie werden genoemd namen we het eerstgenoemde of het eerste deel. Hierdoor vinden we bijvoorbeeld Op zoek naar Peter Pan deel 1 erg hoog terwijl deel 2 wegviel.

Voor de draad ermee, daar zijn ze dan, de vijftig (nou ja, tweeënvijftig) beste Stripauteurs aller tijden...

1. Hermann 525 punten

2. Giraud/Moebius 524

3. Franquin 446

4. Bilal 355

5. Hergé 329

6. Pratt 303

7. Bourgeon 280

8. Tardi 262

9. Jacobs 258

10. Schuiten F. 245

11. Rosinski 208

12. Andreas 181

13. Goscinny 171

14. Cosey 166

15. Eisner 157

16. Kresse 152

17. Barks 149

18. Lawrence 148

19. Kuijpers 139

20. Vance 138

21. Comès 137

22. Chaland 134

23. Van Hamme 121

24. Charlier 97

25. Manara 95

26. Tilleux 86

27. Toonder 84

28. Matena 81

29. Cauvin 80

30. Vandersteen 79

31. Gotlib 76

32. Foster 68

33. Swolfs 67

Wijn 67

35. Franz 65

36. Lodewijk 64

37. Auclair 61

38. Uderzo 60

39. Christin 58

40. Dany 57

Swarte 57

42. Boucq 55

43. De Jager 52

44. Giardino 51
Corben 51

46. Jijé 50

Morris 50

48. V.d. Boogaard 48

49. Blanc-Dumont 47

50. Martin 46

Sokal 46

Wrightson 46

Wat verschrikkelijk, wat een ramp. Dat gelooft geen mens! Wekenlang lijstjes tellen en aan het eind zit er maar één punt tussen nr. 1 en nr. 2. En dat terwijl de verschillen tussen de andere topposities vrij groot zijn (78 punten tussen plaats 2 en 3). Maar het is niet anders. Hermann en Giraud steken vrij hoog boven de anderen uit. Er is wel een verschil tussen hen beiden. Hermann werd vaker genoemd, Giraud scoorde gemiddeld wat hoger.
Verheugend is dat de oude meesters het nog voortreffelijk doen, evenals de betere scenaristen. Aan het eind van de lijst worden de verschillen verwaarloosbaar klein. Een paar puntjes, een briefje meer of minder beslisten over wel of niet een plaatsje op de lijst. Letterlijk op de valreep kwamen Christin, Martin en Blanc-Dumont erin, terwijl Gillon, Walthéry, Torres, Benoit en Crepax er net uitduikelden.

Dan nu uw ongebreidelde aandacht voor de striphappening van het jaar! De honderd (en twee) beste stripboeken aller tijden...

1. Blake & Mortimer: Het Gele Teken (Jacobs) 234 punten

2. De dorpsgek van Schoonvergeten (Comès)202

3. Op zoek naar Peter Pan I (Cosey) 193

4. De Ballade van de zilte zee (Pratt) 170

5. Kermis der onsterfelijken (Bilal) 164

6. De jacht (Bilal) 130

7. Thorgal: De schaduwen voorbij (Rosinski/v.Hamme) 114

8. Corto Maltese in Siberië (Pratt) 101

9. Rork: Fragmenten (Andreas) 100

De holle aarde (F.Schuiten/L.Schuiten) 100

Zwartkijken 1 (Franquin) 100

12. XIII: Zwarte vrijdag (Vance/V.Hamme) 90

De koorts van Urbicande (Schuiten/Peeters) 90

14. A contract with God (Eisner) 89

15. De Falangisten van de Zwarte Orde (Bilal/Christin) 88

Max Fridman: Hongaarse Rapsodie (Giardino) 88

17. De gezellen van de schemering: De betovering van het Nevelwoud (Bourgeon) 82

18. De torens van Schemerwoude: Babette (Hermann) 79

19. Blake en Mortimer: S.O.S. Meteoren (Jacobs) 72

20. Bob Fisch (Chaland) 70

Majoor Fataal (Moebius) 70

22. XIII: Waar de indiaan gaat (Vance/V.Hamme) 65

23. Guust Flater: De Flatersaga (Franquin) 63

De kinderen van de wind: Het meisje in het want (Bourgeon)

63 John Difool: De incal van het duister (Moebius/Jodorowsky) 63

26. Comanche: De hemel is rood boven Laramie(Hermann/Greg) 62

27. Asterix en het 1ste legioen (Uderzo/Goscinny) 59

De vrouw van de tovenaar (Boucq/Charyn) 59

29. Kuifje in Tibet (Hergé) 58

30. Kuifje: De Blauwe Lotus (Hergé) 57

Blake en Mortimer: Het geheim van de Grote Pyramide I (Jacobs) 57

De ijstrein (Rochette/Lob) 57

Bran Ruz (Auclair/Deschamps) 57

34. De grot der herinnering (Andreas) 55

35. Thorgal: Alinoë (Rosinski/v.Hamme) 54

36. Blueberry: Angel Face (Giraud/Charlier) 53

De wezel (Comès) 53

38. Signal from space (Eisner) 51

Jonathan: Kate (Cosey) 51

40. Jeremiah: Het eindeloze experiment (Hermann) 47

De kinderen van de wind: Handelspost Juda (Bourgeon)

47 Blake en Mortimer: De valstrik (Jacobs) 47

John Difool: De Incal van het licht (Moebius/Jodorowsky) 47

44. Robbedoes en Kwabbernoot: QRN op Bretzelburg (Franquin/Greg) 45

45. Carapaces (F.Schuiten/L.Schuiten) 43

46. Eva (Comès) 42

Kuifje: De juwelen van Bianca Castafiore (Hergé) 42

48. De torens van Schemerwoude: Eloise van Grimbergen (Hermann) 41

Blueberry: Het spook van de goudmijn(Giraud/Charlier) 41

50. Thorgal: Het sterrekind (Rosinski/v.Hamme) 40 .

51. De Kakkerlakkenkiller (Tardi/Legrand) 38

52. Een avontuur zonder helden (Dany/v.Hamme) 37

Storm: De laatste vechter (Lawrence/Lodewijk) 37

54. HP en Giuseppe Berqman (Manara) 36

Comanche: De sherriffs (Hermann/Greg) 36

Asterix en Cleopatra (Uderzo/Goscinny) 36

Blueberry: Ballade voor een doodskist Giraud/Charlier) 36

Franka: De tanden van de draak (Kuijpers) 36

59. Harlekijn: Olifanten trompetten bij dageraad (Dany/v.Hamme) 34

Eric de Noorman: De geschiedenis van Bor Kahn (Kresse) 34

61. De kinderen van de wind: Het Ebbehout (Bourgeon) 33

Sluiers over de Pont de Tolbiac (Tardi/Malet) 33

63. Amen (Matena) 32

Jeremiah: Boomerang (Hermann) 32

Jeremiah: Het woedende water (Hermann) 32

66. De schaduw van de raaf (Comès) 31

De paden van de roem: De tijd der onschuldigen (Hulet/Bucquoy) 31

Kuifje: De zaak Zonnebloem (Hergé) 31

69. Blueberry: Gebroken Neus (Giraud/Charlier) 30

Comanche: Nacht over de woestijn (Hermann/Greg) 30

De stad (Eisner) 30

De kinderen v.d. wind: Het uur van de slang (Bourgeon) 30

73. In de binnenlanden van het alledaagse (Boucq) 29

Cromwell Stone (Andreas) 29

Het beest is dood (Calvo/Dancette) 29

Jeremiah: Delta (Hermann) 29

Franka: De terugkeer van de Noorderzon (Kuijpers) 29

De muren van Samaris (Schuiten/Peeters) 29

79. Waanzin waanzuit 1 (Gotlib) 27

Speciaal Clifton (Macherot) 27

Het gesticht (Giménez) 27

Freddy Lombard: Het olifantenkerkhof (Chaland) 27

De rail (Schuiten/Renard) 27

De woestijnschorpioenen (Pratt) 27

85. De medianen van Cymbiola (Schuiten+Reriard) 26

Het land van Langvergeten: De gevangenen van het moeras (Vicomte/Makyo) 26

Agent 327: De ogen van Wu Manchu (Lodewijk) 26

Een stem die van nergens komt (Auclair/Migeat) 26

89. Woestijnkoorts (Loustal/Paringaux) 25

Cyrrus (Andreas) 25

91. Thorgal: De boogschutters (Rosinski/v.Hamme) 24

Blake en Mortimer: Het geheim van de Grote Pyramide 11 (Jacobs) 24

Asterix en de Britten (Uderzo/Goscinny) 24

Corto Maltese: De Ethiopiërs (Pratt)

24 Bernard Prince: De Narrenhaven (Hermann/Greg) 24

96. Den (Corben) 23

Ray Banana: Morfeu Electrico (Benoit) 23

Jonathan Cartland: De schat van de spinne-vrouw (Blanc-Dumont/Harlé) 23

99. Douwe Dabbert: Het flodderwerk van Pief (Wijn/Roep) 22

Delgadito: De cirkel geschonden (Teng) 22

Jeremiah: De sekte (Hermann) 22

De kinderen van de wind: Het gevangenisschip (Bourgeon) 22

Een klassiek meesterwerk onbedreigd bovenaan! Kennelijk een stripboek waarin een heel verzorgde, op uitgebreide documentatie gebaseerde tekenstijl prachtig harmonieert met een subliem verhaal. Een echte "all-time classic". We zullen Jacobs een exemplaar van deze ZozoLala sturen. Wellicht dat hij uit deze blijk van waardering door de lezers weer nieuwe energie weet te putten om Sato II te voltooien. Spectaculairder is eigenlijk de tweede plaats voor De dorpsgek van Sahoonvergeten. Volgens onze lezers is dit boek een echte moderne klassieker! Met deze lijsten kun je allerlei leuke dingen gaan doen. Je kan eens kijken of er overeenkomsten in keuzes bestaan, m.a.w. zijn de favoriete albums door de favoriete auteurs gemaakt, of worden sommige auteurs juist om hun hele oeuvre gewaardeerd? Dat laatste geldt zeker voor Hermann en Giraud. Zonder echt hoog te scoren met één bepaald album vinden we maar liefst elf titels van Hermann terug in de top-100. Giraud brengt het op zeven. Dit illustreert tevens de breedtescore van Hermann t.o.v. Giraud..
Ook een heel mooie score voor Bourgeon en Schuiten; beide brengen ze het op zes noteringen. Oftewel, praktisch hun hele oeuvre staat in de lijst! Ook niet gek is het resultaat van Pratt en Bilal. Op de auteurslijst deden ze het al prima, bij de albums hebben ze elk twee top tien noteringen.

Interessant is ook de vergelijking tussen de vaak in één adem genoemde auteurs Hergè en Jacobs. Op de auteurslijst heeft Hergé nog een aanzienlijke voorsprong. Bij de albums echter doet Jacobs het beter. Hij heeft vijf noteringen, tegenover Hergé vier, maar Jacobs levert wel het allerbeste boek! In zijn werk springt Het gele teken er duidelijk uit, terwijl S.O.S. meteoren een goede tweede is. Bij Kuifje ligt dat duidelijk anders. In totaal zijn er maar liefst dertien verschillende titels van Kuifje genoemd. De conclusie kan dan geen andere zijn dan dat de reeks Kuifje een duidelijke "lijsttrekker" ontbeert.
Een netelig aspect - maar wel heel leuk natuurlijk - is de vraag naar de "beste" uitgeverij. Welke uitgeverij heeft de meeste top-100 albums? Uiteraard spelen voor een uitgever verkoopcijfers de belangrijkste rol, maar zij willen ook kwaliteit brengen, vandaar de vraag. De winnaar in dit opzicht is Casterman met 24 noteringen. Veel waardering derhalve voor een uitgeverij die met zijn romans, novellen en Een strip, een auteurreeks prima aan de weg timmert. Nauwelijks minder waardering voor Lombard: 20 noteringen.
De Collectie Verhalen en Legenden is een uitstékend initiatief gebleken. Tevens houdt Lombard met Thorgal, Comanahe en Jonathan een aantal ijzers in het vuur.
De vijf maal skorende Blake en Mortimer-reeks zal, zoals bekend, verdwijnen bij Lombard. Ook een prima resultaat voor Oberon. Zeventien albums in de top-100. Vooral bestaat er veel waardering voor de mooi en betaalbaar uitgegeven vertalingen van het werk van Bourgeon, Bilal en Moebius. Tevens blijkt uit deze waardering dat Alef Thau en Het Land van Langvergeten zich niet echt als opvolgers van De kinderen van de wind hebben kunnen manifesteren.
Van de kleinere uitgeverijen doet vooral Arboris het goed. Zeven albums in de lijst is een mooi resultaat. Ook hier zien we weer mooie en betaalbare albums met kwaliteits-stripwerk. Vooruitlopend: Cyrrus staat al in de lijst, wat waarschijnlijk samenhangt met de oproep voor deze top-100 in Titanic. Later in het jaar komt het album uit bij Arboris. De vermelding van Freddy Lombard-Het olifantenkerkhof schreeuwt natuurlijk ook om een albumuitgave.
Dat Standaard helemaal ontbreekt zal wel niemand verbazen. Dat een uitgeverij als Dupuis, die al dik veertig jaar strips uitbrengt op een enkele Guust en Robbedoes na ook ontbreekt is wel opvallend. Wellicht heeft Dupuis te lang vastgehouden aan de oude meesters of aan het humorgenre (humor doet het zeer slecht). Misschien speelt een rol, dat Dupuis geen "betere" hardcoverreeks heeft. De Unicum-reeks kan deze rol uiteraard niet vervullen.

Tegelijkertijd met Zozolala heeft het Franse blad (A Suivre) ook een top-100 enquête onder haar lezers gehouden. Het leek ons heel interessant om beide lijsten met elkaar te vergelijken. Twee opmerkingen dienen we vooraf wel te maken. In de eerste plaats mochten aan de Franse verkiezingen alleen albums van na 1978 meedoen. De klassiek meesterwerken ontbreken derhalve.
Een tweede beperking is gelegen in de Franse lezers zelf. (A Suivre) is een stripblad en geen stripinformatieblad. Dit blijkt duidelijk gevolgen te hebben voor de samenstelling van hun top-100. De lezers hebben namelijk onwillekeurig een voorkeur voor strips die in "hun" blad zijn gepubliceerd. Het kan dan ook niet anders dat Casterman als grote winnaar uit de bus is gekomen. Maar liefst dertig albums van de honderd zijn van deze uitgeverij; wat wellicht nog meer zegt: van de eerste 24 boeken zijn er zestien van Casterman. Klare taal, dus. Toch zijn er wel enkele opvallende feiten te vermelden.
Zo is in de Franse lijst, net als in de onze, de tweede plaats behaald door De dorpsgek van Schoonvergeten. Toch een klassieker? Daarentegen vind je onze nr.3, Peter Pan I, pas op de 9de plaats. Ook minder waardering was er o.a. voor: Hongaarse rapsodie (98e), De holle aarde (51e) en Kate (91e). Een aantal albums heeft een vergelijkbare plaats behaald: De jacht (5e), Corto Maltese in Siberië (4e), Zwartkijken (9e), De koorts van Urbicande (6e), De wezel. (28e) en Het olifantenkerkhof (88e).
De kakkerlakkenkiller (15e) en Corto Maltese: De Ethiopiërs (10e) doen het in Nederland stukken minder.
Tenslotte is heel opvallend dat het humorgenre het in Frankrijk goed doet; maar liefst 25% van de albums behoren tot dit genre. In Nederland speelt humor praktisch geen rol.
De complete Franse lijst is te vinden in (A Suivre) nr. 100. 0 ja, voordat jullie allemaal sterven van nieuwsgierigheid: de winnaar in de Franse lijst is Sluiers over de Pont de Tolbiac. Dit boek eindigde in onze lijst op de 61e stek.

Over een jaar of wat zullen we weer een Strip top-100 organiseren. Staan de nieuwe produkten van Schuiten erin? Haalt Jacobs nog één keer uit met Sato II? Zal Hermann blijven boeien? Wat kun je nog van Moebius verwachten? Leest nog iemand Kuifje? Bestaat Dupuis nog?
Hopelijk staan er dan veel nieuwe albums in. Dat zou inhouden dat ons nog veel moois te wachten staat. Iedereen bedankt voor de inzendingen. Ernst-Jan Krol, bedankt voor het idee.
Fred Wald en Lilian Eillebrecht

Kijk & vergelijk: de Strip top 100 uit ZozoLala 109 (dec. 1999/jan. 2000)