Een nieuwe Sterne aan het stripfirmament

Vorig jaar verscheen bij Lombard het eerste album van Adler (Het vliegtuig van Nanga). een nieuwe reeks getekend en geschreven door René Sterne. Tot nu toe is er weinig of geen aandacht geschonken aan deze debutant. maar het feit dat het tweede album (De schuilplaats van de Katana) alweer een tijdje geleden is verschenen én dat het derde album (Dood in Transit) op stapel staat, was genoeg reden om eens te gaan praten met Sterne. Hieronder volgt een weergave van een interview dat we met hem hielden in zijn woonplaats Bergen (Mans) in België.

Adler is een verhalenreeks over een Duitse piloot die de nodige avonturen beleeft in tropische streken. Hoe is het idee voor deze hoofdpersoon ontstaan?

Sterne: Een aantal factoren hebben bijgedragen tot mijn keuze voor deze hoofdpersoon en de hele entourage. Allereerst hou ik van vliegen; ik ben momenteel druk bezig met het halen van mijn brevet. De keuze voor een vliegenier als hoofdpersoon ligt dan ietwat voor de hand. Bovendien heb je hierdoor de mogelijkheid om je hoofdpersoon een stuk mobieler op te stellen. Hij kan overal heen en het avontuur ligt praktisch voor het oprapen. Dat ik het eerste en tweede avontuur in Zuidoost-Azië heb gesitueerd is min of meer toeval. Ik houd in ieder geval veel van reizen en andere culturen.

Ben je zelf ooit in die contreien geweest?

In Zuidoost-Azië ben ik nooit geweest; alle lokaties zijn dan ook imaginair en hooguit geïnspireerd door een hoeveelheid documentatie, prospectussen, films, e.d..

Is het niet lastig om landen en volkeren die je slechts kent uit secundair materiaal weer te geven en daarbij toah een stuk realiteit aan te houden?

Ik vind het belangrijker en makkelijker om een lokatie die in mijn strips voorkomt niet te kennen. Zo kan ik mijn fantasie en creativiteit op de loop laten. Op die manier bereik ik meer resultaat.

Adler is een strip boordevol avontuur; de eerste twee verhalen zitten vol dynamiek; de verhalen zijn een. opeenstapeling van gebeurtenissen. Hoe ben je ertoe gekcmen verhalen als deze te schrijven?

In feite is dé impuls die ik ontvangen heb afkomstig van "Raiders of the lost Ark", de film die ongeveer zes jaar geleden in de bioscoop te zien was. Ik werd enorm door deze film gegrepen en dit bracht me ertoe om zelf iets dergelijks te schrijven én te tekenen. Spielberg gaf me als het ware deze voorzet.

Vandaar ook het feit dat in je verhalen de Duitsers een rol spelen, zowel de 'good guy' Adler als de 'bad guys'?

Dat is niet helemaal het gevolg van die film. Ik geloof dat er zo langzamerhand zoveel slechte, stereotiepe dingen over Duitsers zijn gemaakt (allemaal naweeën van de tweede wereldoorlog) dat het tijd werd om ze nu eens niet als 'bad guys' weer te geven. Vandaar mijn keuze voor een Duitser als hoofdpersoon. Adler heeft wél de oorlog meegemaakt, maar is in 1942 gedeserteerd omdat hij zich er niet mee kon verenigen. Zelfs Gassner, Adlers tegenstander in het tweede album, is naar zijn mening niet helemaal slecht. Ik ben een tijdje in Rhodesië en Zambia geweest en daar ben ik een keer in gesprek geraakt met een type à la Gassner. Ik zat daar in een plaatselijke kroeg toen hij een stoel bijschoof en een praatje begon te maken. Het was een innemende vent met enthousiaste verhalen. Door die verhalen werd het me echter duidelijk dat hij net als Gassner aan het hoofd stond van een stel huurlingen die een gedeelte van de grensovergang onder controle hadden, zo met hun eigen methoden. Maar echt, buiten dat beroep om was het geen kwaaie vent. Ik heb dan ook het idee, dat de typering van goed en slecht voor niemand geheel opgaat. Het is allemaal zo zwart-wit. De film 'Das Boot', die ik in dezelfde tijd als 'Raiders' heb gezien, verwoordde naar mijn mening ditzelfde gevoel: hier zie je de gewone Duitse jongeman die dienst moest doen. Tientallen meters onder de zeespiegel valt dit lijden, die zinloosheid van dat moment zo sprekend van de gezichten af te lezen. Op mijn manier ben ik met mijn strips bezig met een stukje Europa van 1992 (lacht). Alleen samen kunnen we hier iets bereiken.

Heb je je vóór Adler ook met strips beziggehouden?

Ik wil haast zeggen: in het geheel niet. Na de middelbare school ben ik aan een lerarenopleiding begonnen en heb me daar gespecialiseerd in Frans, filosofie en de geografie. Na die opleiding heb ik ruim zes jaar lesgegeven op school. Wat me al die tijd tegenstond was de hiërarchische vorm van omgaan met elkaar, niet alleen van leraar naar leerling maar ook tussen leraren onderling. Er was nooit een open ontspannen sfeer en ideeën die ik hierover probeerde uit te spreken werden niet bepaald met vreugde ontvangen. Ik voelde me daar volstrekt niet thuis. Het feit ook, dat je een baas boven je hebt spreekt me niet aan: ik wil het liefst mijn eigen gang gaan. Zo rond mijn dertigste heb ik toen gezegd: nu is het afgelopen. Heel gelukkig kwam niet lang daarna het moment dat ik die films zag en de geest kreeg.

Had je voor die tijd dan nooit getekend, of je op een andere manier met strips of reclamewerk beziggehouden?

Nee, het klinkt misschien raar, maar de eerste pagina van Adler was gelijk mijn vuurdoop. Daarvoor had ik nooit iets met strips gedaan. Behalve gelezen (lacht). Ik had voor mezelf wel wat zitten tekenen, maar om daarmee door te gaan kwam niet bij me op. Temeer niet, daar mijn ouders toen zaten te hameren op het feit dat ik een baan met toekomst moest zoeken. Bijvoorbeeld leraar.

Iets over jouw stijl van tekenen. Hebben andere tekenaars een grote invloed ge had op de onwikkeling ervan?

Ik ben een grote fan van wat Hergé gemaakt heeft. Ik denk dat zijn werk dan ook de meeste invloed heeft uitgeoefend op mijn eigen tekenwerk. Daarnaast kan ik erg genieten van het werk van Gillon, Giraud/Moebius, en Loisel. Charlier bewonder ik om zijn knappe scenario's. Ik bekijk het werk van deze tekenaars nog steeds veel en de manier waarop ik bijvoor- beeld mijn rotsen, zeeën of oerwoud weergeef, heeft ongetwijfeld zijn oorsprong bij deze heren. Toch heb ik geen echte 'papa', zoals veel tekenaars die hebben.

Je houdt je pagina's heel leeg. In combinatie met je bijna fragiele tekenstijl zorgt dit voor mooie, rustige platen in het eerste abum. In het tweede album gebruik je een iets dikkere lijn en vul je je platen meer met fraai uitgewerkte achtergronden. Ook in het tweede album hanteer je echter diezelfde 'leegte' in platen als een soort contrast. Ga je op deze voet verder?

De steviger uitgevoerde lijn bevalt me beter, ik probeer ook meer met schaduwen te werken. Ik probeer als het ware een wat completer beeld te maken. Toch probeer ik ook die momenten van leegte en helderheid te handhaven. Het plaatje kan ook op dergelijke manier veel zeggen. En soms is het effect van leegte zo veel groter.

Enkele inspiratiebronnen zijn de revue gepasseerd: tekenaars. films. documentatie. Heb je nog andere vomen van inspiratie die je helpen bij het maken van strips?

Er zijn een paar andere dingen die me enorm helpen bij het maken van strips: ik ben amateurfilmer en ik doe ook aan amateurtheater. Ik ervaar beide hobbies als grote steunpunten in de beeldvorming. Iets wat ik natuurlijk goed kan gebruiken in mijn verhalen. Ik heb het idee, dat ik iedere keer tijdens het filmen meer leer van compositie, camera standpunten e.d. Het is heel essentieel op welke manier je iets weergeeft. Dat geldt zowel voor beeld als voor tekst. In het kader van die theatertraining volg ik nu een cursus "minimal scene". Hierin leren we het meest essentiële weer te geven en alle triviale informatie weg te laten. Het gaat als het ware om de perfecte boodschap: je bent immers voor een publiek bezig en ik vind dat je op zijn minst moet trachten om dit publiek niet met onzin, overtollige uitweidingen of anderzins moet opzadelen. Ik denk heel lang na over mijn tekst. Wat wil ik precies met mijn tekst? Hoe kan ik deze zo effectief mogelijk weergeven? Dat zijn twee vragen die ik mezelf iedere keer stel. Als je dit niet doet, dan vind ik dat je meewerkt aan een soort mentale vervuiling van je publiek.

Uit je woorden maak ik op dat je de verschillende ingrediënten, zowel woord als beeld, in je verhaal goed afweegt. Toch zie ik dat gebeurtenissen. met name in het tweede album.door nogal wat toevalligheden aan elkaar geregen worden.

Ik ben me er van bewust, dat mijn scenario's niet altijd even perfect in elkaar zitten. Ten dele komt dat omdat ik in dit vak nog moet groeien. Wat dat betreft kan ik zeggen dat het verhaal in het derde album Dood in Transit beter doordacht is. Ten dele is die opeenvolging van toevalligheden ook het gevolg van het feit dat ik teveel haast moest maken met het verhaal. De verhaallijn heb ik altijd van tevoren in mijn hoofd, maar hoe alles zich preaies gaat ontwikkelen bedenk ik tijdens het tekenen. Daarbij geraak je wel eens in de problemen, zeker als een uitgever - zoals hier het geval was - je achter je broek aan zit. Zoals gezegd, voor het volgende verhaal wil ik dan ook nog meer tijd uittrekken. En ik ben al zo snel bezig, met een produktie van één album in de anderhalf jaar!

Speelt Dood in Transit zich af in dezelfde contreien als de voorgaande twee albums?

Nee, de eerste twee albums beschouw ik als een afgesloten hoofdstuk. Dood in Transit speelt zich af in Mexico, maar gaat uiteraard verder met de hoofdpersonen Adler en Helen, zijn vriendin. Het is een vrij eenvoudig opgezet verhaal, waar naast boeiende actiescènes meer ruimte is gemaakt voor de persoon Adler. Adler en Helen krijgen te maken met een stel bandieten en in dat conflict lijkt Helen om het leven te komen. Adler is althans overtuigd van haar dood en gaat vol wraakgevoelens achter haar moordenaars aan. Mogelijkheden genoeg om in die situatie de persoon Adler duidelijker naar voren te laten komen.

Een dergelijke ontwikkeling van karakters komt ook al in het tweede album voor.

Die ontwikkeling probeer ik bewust na te streven. Het eerste album was nog teveel gebaseerd op de pure gebeurtenissen, karakterontwikkeling kwam hier nauwelijks aan te,pas. Gaandeweg probeer ik steeds meer van mezelf en mijn eigen leven in mijn strips te verwerken; niet alleen in de persoon van Adler, maar ook in de andere personages. Zelfs triviale dingetjes die ik op het moment van tekenen kan ervaren kunnen op die manier in mijn strips terecht komen. Ik weet nog goed dat ik bepaalde pagina's, waar ik de tropische hitte tot uiting laat komen, heb gemaakt in de tijd dat het op mijn werkkamer 32 graden was. Ik heb dus echt op die pagina's zitten zweten.

Zitten jouw gevoelens bijvoorbeeld ook in de figuur Willem, die op zoek is naar zijn eigen eiland? Of laten we een andere situatie nemen. namelijk het moment waarop Willem, in een pyjama die sterk weg heeft van een gevangenispak, zich in zijn hut op Helens boot heeft teruggetrokken...

Ten dele klopt het: ook ik ben op zoek naar mijn eiland, en dan niet alleen symbolisch gezien, maar het lijkt me echt te gek om je ergens op een dergelijk eiland terug te trekken en een rustig bestaan te kunnen leiden, zonder al die rompslomp die je hier altijd aan je hoofd hebt. Wat die andere situatie betreft, ik geloof niet dat je hier iets achter moet zoeken; Willem voelt zich daar slechts zeeziek en de kleuren van die pyjama heb ik niet speciaal daarvoor uitgezocht.

Komt Willem nog terug in de volgende verhalen? Hij heeft mijns inziens een belangrijke rol gespeeld als aangever van avontuur; hij geeft de voorzet waarop Helen en Adler verder kunnen ingaan.

Willem komt niet meer terug. Hij heeft zijn eiland gevonden. Maar voor zover het gaat om een 'aangever' van avontuur zijn er nog wel meer figuren die daarna weer worden vergeten. Bij mij worden die figuren ook in de toekomst op een positieve manier weggeschreven, net als Willem, die gelukkig is als hij zijn eiland heeft gevonden. Ik hou namelijk van een happy end en voor zover ik mijn publiek kan beoordelen, zij toch ook wel. Het klinkt misschien wat overdreven, maar ik hou er niet van om mijn lezers te frustreren met allerlei narigheid.

Je strooit zo af en toe ook met wat humor. Voorbeelden zijn er in de vorm van de piraat Malang. die wakker sohrikt met een beer in zijn bed en Maya. die gewond op bed ligt met naast haar de geruststellende aanwezigheid van een kist dyna miet. Knipoogjes naar het eigenlijke drama?

Ik probeer naast de actie ook de humor tot zijn recht te laten komen. Ook dat is een geslaagd onderdeel van Raiders of the lost Ark en dergelijke films. Tot nu toe zijn die momenten van relativiteit schaars, maar ook daaraan wil ik de volgende verhalen meer aandacht schenken. Drama en humor zijn naar mijn mening heel goed te combineren. Kijk maar naar het succes van die films.

Wat zijn je ideeën voop de periode na Dood in Transit?

Er zijn een hoop ideeën die in mljn hoofd ronddwalen, maar ik kan nu alvast zeggen, dat het vierde album in Birma zal gaan spelen en het vijfde en zesde op Tahiti, alweer exotische lokaties: Het verhaal in Birma is voor een groot deel al vast van vorm, maar het avontuur dat speelt op Tahiti moet nog vorm krijgen. Daar wil ik eerst eens uitgebreid rondkijken.

Is dit niet in tegenstelling met je eerder geventileerde ideeën over een 'onbevangen, neutrale houding tegenover vreemde lokaties'?

In dit geval moet ik me ter plekke goed documenteren. Het zit zo, Tahiti is Frans gebied en derhalve zitten er ook lezers van mij. Ik vind het dan niet goed om met onjuiste informatie een verhaal te tekenen. Ditzelfde zou ik ook doen als ik een verhaal in Amsterdam zou situeren. Dan zou ik ook de situatie ter plekke opnemen, omdat ik weet dat mijn lezers er anders over kunnen vallen. Bovendien is Tahiti een plek waar meerdere veelbelovende artiesten hebben gezeten, denk maar aan Jacques Brel, Moebius, Gauguin (vette knipoog van Sterne).

Blijft Adler vooplopig het enige project waar je aan werkt?

Voorlopig wel. Zoals ik al zei, ik ben een langzame tekenaar en ik zit zo'n tien uur per dag aan Adler te werken. Samen met mijn vriendin Chantal (de Spiegeleer; red.), heb ik wel een aantal ideeën over fantasiefiguren à la Peyo en Disney, maar wanneer dat gerealiseerd gaat worden weet ik niet. Voorlopig ga ik eerst het derde album afmaken, dat in het voorjaar zal verschijnen. Daarna ga ik er even tussenuit. Er is namelijk een stripfestival op het eiland La Reunion, in de Indische Oceaan; daar komen ook Dany, Denayer, Sokal en Duchateau. Daar ga ik samen met Chantal naar toe.

Eindelijk dus naar je eiland toe?

Ja, en wie weet, als het ons bevalt, blijven we er wel tekenen, als moderne versies van Robinson Crusoë!

Carl Bieker

Chantal de Spiegeleer is de inkleurster van Adler, maar heeft zelf ook nog een reeks bij Lombard lopen, geheten Madila. Het eerste deel van die reeks, Madila Bay, komt in dit najaar uit. Zie ook de StripVoorspelling.