Vicente Segrelles: De Huurling en de illustrator

Zeldzaam zijn de stripliefhebbers die De Huurling niet kennen. Al jarenlang is de naamloze krijger mateloos populair. De strips over de geharnaste held worden in veertien talen vertaald, beleven herdruk op herdruk en zijn ook als dure luxe-uitgave zeer gewild bij verzamelaars. De Huurling is een van de steunpilaren onder uitgeverij Arboris. Het grote succes maakt nieuwsgierig. Wat is het geheim achter De Huurling?

Wij spraken erover met Vicente Segrelles, de maker van De Huurling. Onlangs maakte hij een korte tournee door Nederland om Het jaar 1000, zijn nieuwste album, te promoten. Het zal de 56-jarige Spanjaard moeilijk gevallen zijn zich voor deze gelegenheid van zijn Catalaanse tekentafel los te rukken. Aan die tekentafel maken bloeddorstige monsters, schaars geklede, rubensiaans gevormde dames en weinig subtiele splatter- effecten de dienst uit. Nu moest de man die op papier zijn helden moeiteloos handen laat afhakken, drie dagen lang braafjes handtekeningen zetten.

De Huurling dankt haar faam vooral aan Segrelles' spectaculaire schilderwerk. Hoe heeft hij zijn stijl ontwikkeld?

Ik ben autodidact. Reeds als klein jongetje was ik altijd aan het tekenen. 's Ochtends rond een uur of zes stond ik dan op en begon ik. Van mijn ouders mocht ik eigenlijk niet zo vroeg beginnen. Daarom hing ik een deken voor mijn deur om te voorkomen dat ze het in licht mijn kamer konden zien.

Mijn oom José Segrelles had in die tijd afscheid genomen van zijn loopbaan en zich thuis teruggetrokken. In de jaren dertig en veertig was hij een bekend kunstenaar, ook buiten Spanje. Zijn kleuren waren zo vermaard, dat de Amerikaanse auto-industrie zelfs wagens afleverde in Segrelles-blue . Als kleine jongen sprak de roem van mijn oom, die hij onder andere dankte aan zijn fantasy-illustraties voor een boek over 1001 Nacht , mij zeer aan. Bij hem huis hing een sfeer, die mij ertoe aanzette fantasy-tekenaar te worden. Niet dat hij me leerde schilderen; hij wilde zijn geheimen niet prijs geven. Wel heeft hij me gestimuleerd een eigen stijl te zoeken.

Segrelles begon als illustrator. Jarenlang maakte hij advertenties en boekomslagen. Het duurde tot begin jaren tachtig voordat hij definitief de overstap naar strips maakte.

In de jaren zestig had ik al eens de opdracht gekregen een 16e-eeuws Spaans traditioneel verhaal in stripvorm te bewerken. Maar het duurde tot de jaren tachtig voordat de uitgevers om strips in kleur vroegen. Op eigen initiatief heb ik toen wat platen gemaakt met mijn eigen techniek en met elementen die ik erin wilde hebben, zoals vliegende draken, harnassen en vrouwen. Mijn agent Rafael Martinez nam die platen mee naar een grote boekenbeurs en kreeg er laaiend enthousiaste reacties.

Strips bieden Segrelles de volledige zeggenschap over eigen werk.

Een illustratie maak je in opdracht. De opdrachtgever staat vaak al duidelijk een beeld voor ogen. Bij een strip heb ik meer vrijheid. Ik geniet ervan dat ik zelf het verhaal kan verzinnen en compleet vrij ben wat betreft de composities en pagina-opbouw. Ik maak liever een strip dan een illustratie.

Ondanks zijn vrijheid brengt Segrelles weinig variatie in zijn pagina-opbouw. Zijn kadrering is klassiek en weinig spectaculair: recht en hoekig.

Toen ik aan De Huurling begon, was ik bepaald geen expert op stripgebied. Na de oorlog waren er in Spanje niet veel strips verkrijgbaar. Er was wel wat import uit de Verenigde Staten, maar daarmee kwam ik niet in contact. Wel kende ik de klassieke realistische strips van Walter Molino, die gepubliceerd werden in een groot dagblad. Het kan zijn dat dit onbewust mijn visie op strips beïnvloed heeft.

Ik zie strips als een film in gedrukte vorm. Tussen de opeenvolgende plaatjes zit immers een tijdsverloop. Bij een onthoofding zie je bijvoorbeeld plaatje na plaatje hoe het hoofd van de romp wordt gescheiden. Voor mij is de opbouw van een pagina dan ook geen groot probleem. Ik vergelijk het met een filmdoek, waarop een scène plaatsvindt. Ik wil mijn verhaal gewoon kwijt in 46 pagina's en hoef enkel goed te plannen. Soms sta ik me toe om een groter plaatje te tekenen om het belang en spektakel van dat plaatje te benadrukken, maar de continuïteit staat voorop. Ik weet dat ik weinig met mijn kaders doe, maar dat is een offer omwille van de leesbaarheid. De lezer moet comfortabel in het verhaal zitten.

Ongeacht het genre kan ik elke strip waar mooie tekeningen in staan waarderen. Het verhaal vind ik niet zo belangrijk. Ik heb vooral waardering voor vakmanschap, zoals dat van Paul Gillon. Eigenlijk houd ik het meest van mensen buiten het stripwereldje, schilders als Klimt, Vermeer, Goya en de impressionisten.

Met zijn verhalen heeft Segrelles geen grote prententies. De Huurling is heroic fantasy, pulp. De hoofdpersoon is het toonbeeld van mannelijke rechtschapenheid. In een verdorven wereld strijdt hij voor het Goede. Vrouwen en kinderen redt hij van angstaanjagende monsters en de leden van duistere sekten helpt hij meteen en weinig zachtzinnig naar een andere wereld. Zijn karakter is net zo subtiel als de titels van zijn verhalen: De krachtmeting, Het offer, De helse formule . Wat heeft Segrelles met het genre?

Fantasy brengt brood op de plank. Het genre is populair en daar trek ik profijt van.

Daarnaast houd ik van het genre. Als ik een wit vel geheel naar eigen inzicht zou mogen vullen, teken ik fantasy. Let wel: logische fantasy. Alles moet aan de wetten van de logica voldoen. Neem draken: de vleugels aan hun enorme lichamen moeten - willen ze in de lucht blijven - wel precies zo in elkaar zitten dat dit volgens de wetten van de zwaartekracht en aerodynamica mogelijk is. De botten van de vleugels mogen bijvoorbeeld niet te zwaar zijn. Ik heb een bepaalde kennis van de natuur en dat levert een groot deel van mijn inspiratie. Voor mijn gevoel slaat het nergens op om drakenvleugels - die lijken op die van vleermuizen - veren te geven. Ik volg de natuurwetten. In Het jaar 1000 gebruik ik bekende figuren uit de Griekse mythologie, zoals Medusa en saters. Ook daar volg ik de uit de geschiedenis bekende voorbeelden.

Hoe verklaart Segrelles zelf het succes van De Huurling?

Tja, dat is een moeilijke vraag. Misschien heeft het te maken met de logische fantasy, of doen mijn tekeningen denken aan de traditionele schilderkunst.

Zou het ook niet met het simplisme van De Huurling te maken hebben? In de strip is het onderscheid tussen goed en kwaad in één oogopslag duidelijk. De wereld van De Huurling is overzichtelijk, totaal het

tegenovergestelde van de complexe alledaagse werkelijkheid.

Pulp is er inderdaad om te ontsnappen aan de realiteit. Het is vermaak. Daarom gaan mensen bijvoorbeeld ook naar westerns: om zich te vermaken, om te relaxen. Soms plaats ik wel maatschappijkritische details in mijn verhalen. Maar ik heb geen pretenties. Het zijn avonturenverhalen, meer niet. Wel probeer ik tegenwoordig mijn personages te ontwikkelen, ze iets meer gevoel te geven, en al te voor de hand liggende passages, zoals die in mijn eerste albums voorkwamen, te vermijden. Kijk, ik weet dat De Huurling meer om het tekenwerk gewaardeerd wordt dan om de verhalen. Echt tevreden ben ik daar niet mee. Ik zou willen dat de scenario's even in goed in elkaar zaten als het tekenwerk, maar ik blijf een illustrator. Ik heb nooit geleerd om scenario's te schrijven.

Voor Segrelles weegt de vrijheid van de stripmaker uiteindelijk op tegen het ongemak verhalen te moeten vertellen. Hij geeft onomwonden toe tevreden te zijn met het werk aan De Huurling . Hij voelt geen behoefte zijn grafische talenten op een andere manier aan te wenden.

Het werk aan De Huurling is erg arbeidsintensief. Mijn strips zijn net films, waarbij ik alles zelf doe: ik ben regisseur, scenarist én koffiejongen tegelijk. Aan één album werk ik zo'n anderhalf jaar. Ik houd weinig tijd over. Op de spaarzame momenten dat ik niet aan De Huurling werk, maak ik graag maquettes, van vliegtuigen bijvoorbeeld, of van voorwerpen uit De Huurling. Het is prettig om ook eens wat anders te doen dan schilderen en tekenen.

Een laatste vraag: wat is er volgens Segrelles nodig om in dit vak te slagen?

Uiteindelijk beslist het publiek wat goed is en wat slecht. Er is op stripgebied veel concurrentie en wie geen werk van hoge kwaliteit levert, valt af. Jonge stripmakers moeten maken wat ze willen en streven naar de hoogste kwaliteit. Hard werken.

Het tekent Vicente Segrelles. Een oudere man met een zware hoornen bril, tekenaar in hart en nieren. Een nijver ambachtsman, die tevreden de kost verdient en niet gebukt gaat onder grote artistieke pretenties. Na het interview wendt Segrelles zich opgelucht tot zijn twee volwassen dochters, die hun vader vergezellen op zijn buitenlandse reis: de hardwerkende family man . Dat is het ware geheim achter De Huurling.

Toon Dohrnen

Met dank aan David Ernst voor zijn redaktionele hulp en Hans van den Boom en Alejandra Segrelles voor hun assistentie bij de vertaling